Büyük Menderes | WWF

NE ARAMAK İSTERSİNİZ.

Büyük Menderes Havzasında Su Koruyuculuğu

© wwf-tr Tatlı Su

WWF-Türkİye ne yapıyor?

Büyük Menderes Havzası’nda Su Koruyuculuğu

WWF-Türkiye’nin öncelikli çalışma alanlarından Büyük Menderes Havzası, Türkiye’nin 25 nehir havzasından biri. Tarım ve sanayi nedeniyle sosyoekonomik önemi yüksek olan Havza’da ana su kaynağı, kolları ve yeraltı suları ile 584 kilometre uzunluğundaki Büyük Menderes Nehri’dir. Havza suları baskı altında ve en temel sorun su kalitesi. İklim değişikliği ve kalkınma planlarının mevsimsel su miktarını yakın gelecekte azaltacağı da öngörülüyor. Bu yüzden Havza’da çevresel ve sosyoekonomik sürdürülebilirliğin sağlanması için su risklerine yönelik gerekli önlemlerin alınması şart.
 
WWF-Türkiye, ‘Büyük Menderes Havzası’nda Su Koruyuculuğu’ stratejisi kapsamında, Türkiye’nin diğer havzalarına örnek olacak bir havza yönetim planı uygulaması için model geliştirmeyi hedefliyor. Bu modelde özel sektörün su yönetimine katılmasını amaçlıyoruz. Bölge ekonomisine önemli katkıda bulunan sektörlerin başında gelen tekstil sektörü de hedef sektörlerden biri.

Neden bu projeyi yapıyoruz? Sorun nedir?

Tekstil işletmelerinin ağırlıkta olduğu iller Denizli, Uşak ve Aydın. Özellikle Denizli, son yıllarda tekstil sektöründe sahip olduğu yüzde 30 istihdam ve yüzde 50 ihracat payıyla havzanın en önemli ili. Havzadaki diğer sektörler gibi tekstil sektörü de su sorunlarıyla boğuşuyor. Boyama ve apre işlemlerinde yüksek miktarda su kullanılan tekstil sektörü, suyla ilgili sorunlardan etkileniyor. Havzadaki su miktarının azalmasıyla birlikte su talebindeki artış sektörler arasında rekabete neden olabilir. Birçok uluslararası alıcı için tedarik zincirinde kaynak verimliliğinin öncelikli hale geldiği de unutulmamalı. Bu hususlar göz önüne alındığında, suyun sürdürülebilirliğinin sağlanması için sektör özelinde stratejiler geliştirilmeli.
 

Kİmİnle çalışıyoruz?

WWF-Türkiye, Denizli ve Aydın illerinde faaliyet gösteren tekstil sektöründe temiz üretim sürecine geçiş için bir hareket başlattı. H&M’le ortak yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA) ve Denizli Sanayi Odası ile birlikte teknik ve finansal işbirliği mekanizmalarını geliştirmeye devam ediyoruz. Ayrıca, tekstil markalarını temiz üretim için kolektif harekete davet ediyoruz.

Neler başardık?

© WWF-TR

Denizli’de, Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA) ile birlikte, ‘Tekstil Sektöründe Temiz Üretimin Yaygınlaşması’ hareketini duyurduk. Denizli Valisi Hasan Karahan’ın katılımıyla gerçekleştirilen tanıtım toplantısında, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı temsilcileriyle finans kurumlarını, yerel paydaşları, küresel ve ulusal tekstil markalarını bir araya getirdik. Toplantıya, Akürün, Altınbaşak, Aslıteks, Ata Tekstil, Doksan Tekstil, Ekpen Tekstil ve Gamateks tekstil firmaları temiz üretim dönüşümünün öncüleri olarak katıldı. Hareketin yaygınlaşmasına destek verenler arasında Boyner Grup, H&M, Tommy Hilfiger ve Inditex markaları da var.
WWF-Türkiye’nin girişimiyle Garanti Bankası, ‘Büyük Menderes Temiz Üretim Kredi Fonu’nu oluşturdu ve harekete destek veren finans kurumu oldu.
Tekstil sektöründe temiz üretim uygulamalarının gerçekleştirilmesini desteklemek ve paydaşları sektörel su risklerine karşı harekete geçirmek amacıyla hazırladığımız  “Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Rehberi”nin tanıtımını H&M grubuyla birlikte Eylül 2018’de Denizli’de yaptık. Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA) ve TurSEFF ortaklığıyla, Denizli’deki tekstil firmalarının katıldığı, Temiz Üretim Uygulaması başlıklı bir eğitim düzenledik. Eğitime 37 tekstil üreticisi firmadan yaklaşık 60 teknik personel katıldı.

2018’in Temmuz ayında, aralarında PVH, Boyner, Inditex, Primark, TESCO gibi markaların da yer aldığı 40 uluslararası ve yerli marka ile İstanbul’da bir araya geldik. Tekstil markalarını temiz üretim dönüşümünü desteklemek üzere ortak hareket etmeye çağırdık. 2018’in Ekim ayında Büyük Menderes Havzası’ndaki çalışmalarımızı Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) Denizli ve Aydın illerinin milletvekillerine sunduk.

26 Mart 2019 tarihinde İstanbul’da gerçekleşen Tekstil Markaları Ortak Hareket Çağrısı toplantısında, sektörün çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve su kaynaklarının korunması için yapılması gerekenler tartışıldı. Denizli Sanayi Odası verilerine göre 7 değişim öncüsü tekstil üreticisi 6,5 milyon Euro yatırım yaptı, 1,5 milyon m³ su tasarrufu sağlandı. Değişim öncüsü şirket sayısı 19’a çıktı; 3 milyon Euro ek yatırım gerçekleştireceklerini duyurdular. Ayrıca H&M grup’un öncülüğünde ve Inditex (Zara) ’in katılımıyla güçlenen Ortak Hareket Komitesi’ne Altınyıldız, Boyner Grup, Koton ve Yünsa yanı sıra yeni uluslararası ve ulusal markalar da dahil oldu.

© WWF-Türkiye

Tekstil tedarik zincirinde sürdürülebilirliği güçlendirmek amacıyla kurulan “Markalar Komitesi” 8 Mayıs ve 27 Haziran 2019 tarihlerinde İstanbul’da bir araya geldi. Toplantıda komitenin hedeflerinin ve işleyiş şeklinin belirlenmesinin yanı sıra, Ergene Havzası durum analizi WWF ve markaların gözüyle masaya yatırıldı. Markalar tekstil kimyasallarında etki azaltımı için yapılabilecekleri tartıştı ve ortak hareket adımları belirlendi.
Büyük Menderes ve Ergene Havzalarında faaliyet gösteren toplam 8 tekstil firması yerinde ziyaret edilerek hammadde, kimyasal, su, enerji kullanımı ile atık ve atıksu yönetimlerindeki mevcut yaklaşımlar değerlendirildi; temiz üretime yönelik olanakların tespit edildiği etüt çalışmaları tamamlandı. Firmalara ayrıca, Temiz Üretim Döngüsü uygulamasıyla ilgili yarım günlük teknik eğitim de verildi. Böylece, Büyük Menderes ve Ergene Havzalarında 2017 yılından bu yana temiz üretim etüt çalışmasına katılan firma sayısı 2019 yılı itibariyle 15 oldu.

Büyük Menderes Havzasında elde edilen kazanımlar ve iyi uygulamaların Ergene Havzası’nda üretim yapan tekstil sektörünce de hayata geçirilmesi için ilk adımlar atıldı. WWF-Türkiye tarafından, Tekirdağ, Çorlu ve Çerkezköy’de yapılan ziyaretlerle, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Müdürlüğü, Trakya Kalkınma Ajansı, Ticaret ve Sanayi Odaları ile tekstil üretiminin yoğun olduğu 5 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü ile yapılan görüşmelerde tekstil sektörünün karşı karşıya olduğu su riskleri ve çözüm için adımlar değerlendirildi. Yanı sıra, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TIM), İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri (ITKIB) ve Türkiye Tekstil Terbiye Sanayicileri Derneği (TTTSD) ile görüşmeler gerçekleştirildi. Büyük Menderes havzasındaki deneyimler paylaşılarak olası işbirliği fırsatları değerlendirildi.