WWF-Türkiye, Donãna Havzası’nda İspanya’nın su yönetimi deneyimlerini paylaştı...

WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) tarafından Aralık 2007’de başlatılan "Avrupa Biriliği Su Yönetimi konusunda AB STK’ları ile deneyim paylaşımıyla Türkiye’deki Çevre STK’larının Kapasite Artırımı Projesi" kapsamında, WWF-Türkiye ve Bursa ve çevresinde faaliyet gösteren DOĞADER temsilcileri, İspanya’nın su yönetimi deneyimlerini paylaşmak üzere Donãna Havzası’ndaydı. Bu teknik gezi ile Avrupa Birliği’nin en önemli ve kapsamlı su yasası olan, AB sınırlarındaki tüm yüzey ve yeraltı sularının "iyi durum"a ulaşmasını hedefleyen, bu hedefe ulaşırken Entegre Havza Yönetimi prensibini merkeze koyan, oldukça "hırslı" bir yasal metin olan Su Çerçeve Direktifi konusunda İspanya’nın yaptıklarını incelemeyi amaçlayan WWF-Türkiye, bu bilgileri Türkiye’deki diğer çevre STK’ları ile paylaşılmayı hedefliyor.

Su Çerçeve Direktifi ve bu direktifin İspanya’da uygulanışı, karşılaşılan zorluklar, WWF-İspanya’nın bu süreçte izlediği yol ve deneyimler konusundaki teorik eğitimlerin ardından Türkiye’nin su havzaları ile birçok ortak özellik taşıyan Guadalquivir Havzası’ndaki Donãna alt havzasında arazi çalışması yapıldı. WWF-İspanya temsilcileri ile birlikte yapılan alan çalışmasında Donãna Havzası’ndaki kaçak tarımsal su kullanımı, doğal alanların ve habitatların tarım alanları oluşturmak amacıyla tahrip edilmesi, özellikle çilek üretiminde süper-entansif yani aşırı yoğun tarım uygulamaları sonucu su kaynaklarının yanlış kullanımının yarattığı sorunlar ve çözüm önerileri irdelendi. Guadalquivir Havza Otoritesi yetkilisi ile yapılan görüşmede Su Çerçeve Direktifi kapsamında hazırlanacak olan Havza Yönetim Planı’nın son durumu, halkın katılımı konusu ve havzanın sorunları hakkında görüş alışverişinde bulunuldu.

İspanya’da karlı ürünlerin başında gelen çilek üretiminin %60’ı Donãna Havzası’nda yaklaşık 45,000–60,000 dekarlık bir alanda gerçekleşiyor ve bu alanların %70’inde kaçak su kullanılıyor. Alandaki 1000 yeraltı su kuyusunun yalnızca %10’unda su kullanma izni mevcut. Kaçak su kullanımı bölgenin yeraltı su kaynaklarının günden güne tükenmesine neden oluyor. Çilek üretiminin yalnızca 1/3’ünde sürdürülebilir sulama yöntemleri uygulanırken yıllık ortalama su tüketimi ise 650m³/dekar. WWF-İspanya tarafından 300 dekarlık bir alanda yapılan pilot çalışma ile su kullanımında %20-30 oranında tasarruf yapılabileceği gösteriliyor. Ayrıca, çilek üretimi için açılan tarlaların neredeyse yarısı illegal arazi kullanımı sorunuyla karşı karşıya. Diğer yarısıysa "Kamusal Fıstık Çamı Ormanları" ile kaplı. Bazı tarım alanları ise korunan alan sınırları içerisinde yer alıyor. Bu üretim alanları için ayrıca yapılan yol ve elektrik hatları nedeniyle habitatlar parçalanıyor, Donãna Milli Parkı’nda yaşayan canlıların hareket ettiği doğal koridorlar kesintiye uğruyor. Çilek üretiminden kaynaklanan tarımsal atıkların fıstık çamı ormanlarında biriktirilmesi ise diğer bir sorun. WWF-İspanya; Donãna Havzası’ndaki çilek üretiminden kaynaklanan bu sorunlara çözüm olarak pilot çalışmalar yapmanın yanısıra alanda üretilen çileği satın alan süpermarketler ile protokoller imzalayarak, suyu yasal ve verimli kullanan, gübre ve ilaç kullanımında standartlara uyan, biyolojik çeşitlilik değerlerini gözeten üreticilerle anlaşmalar yapılmasını sağlıyor. Bu şekilde üreticiler sürdürülebilir tarımsal uygulamalara teşvik ediliyor.

Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilmekte olan projenin bir sonraki aşamasında, Türkiye’de düzenlenecek olan çalıştaya yerel çevre STK’ları, kamu kurumları temsilcileri ve akademisyenler katılacak. Çalıştayda Avrupa Birliği Çevre Politikası, Su Çerçeve Direktifi, Su Çerçeve Direktifi’nin AB’de uygulanma süreci ve üyelik müzakerelerini sürdürmekte olan Türkiye’nin Su Çerçeve Direktifi’nin uyumlaştırma ve uygulama yolunda atması gereken adımlar değerlendirilecek.

Ayrıntılı bilgi için: Galena İş, Su Kaynakları Programı Sorumlusu, galena@wwf.org.tr