8 Haziran Dünya Okyanus Günü’nde denizler, deniz canlıları ve balıklar büyük sıkıntıda

WWF-Türkiye’ye göre dünya yüzeyinin %71’ini kaplayan ve yeryüzünde bir milyar kişinin besin kaynağı olan denizler ve okyanuslar zor durumda. Bugün okyanuslar ve denizler, karasal ve denizel kökenli kirlilik, aşırı balıkçılık ve küresel ısınma kaynaklı sorunların tehditi altındadır.  

Kontrolsüz balıkçılık tüm dünyanın besin kaynağı olan balık stoklarının sürekliliği için tehdide dönüşmüş olup, aşırı avcılık nedeniyle birçok deniz canlısının nesli yok olma tehlikesi altındadır. Dünya denizlerinde ekonomik ve ekolojik açıdan önemli olan balık stokları hızla tükenmektedir. 

Tüm Akdeniz Havzası’nda ve Atlantik Okyanusu’nda bulunan "Mavi Yüzgeçli Orkinos" balığı, yüksek ekonomik değeri nedeniye sürdürülebilir olmayan şekillerde avlanmakta olup bilimsel av kotaları aşılmaktadır. 42 ülkenin üyesi olduğu orkinos balıkçılığı konusundaki yasal düzenlemeleri belirleyen Uluslarası Atlantik Orkinoslarının Korunması Komisyonu (ICCAT) tarafından yıllık 32.000 ton olarak belirlenen avlanma kotası, 2004’te 44.948 tonla büyük oranda aşılmış, 2005’te ise bu rakam 45.547’e kadar ulaşmıştır. ICCAT bilimsel komitesi tarafından ise gerçek rakamın 50.000 tonun üzerinde olduğu doğrulanmaktadır. Bu durum yalnızca küçük ve orta ölçekli balıkçılar ile sürdürülebilir balıkçılığı benimseyen taraflar için haksız rekabet yaratmakla kalmayıp orkinos popülasyonunun kendisini yenileyemeden yok oluşuna neden olmaktadır. Halen korunabilecek orkinos stokları varken, acil önlemler alınması ve ilgili taraflarca uygulanması elzemdir. WWF orkinos stoklarının korunabilmesi için avlanmaya birkaç yıl boyunca ara verilmesi gerektiğini belirtmektedir. 

WWF-Türkiye’ye göre; denizlere yaptığımız olumsuzlukların etkisini azaltmanın, denizlerdeki doğal yaşam alanlarını korumanın ve balık stoklarını onarmanın en etkin yolu Deniz Koruma Alanları oluşturmaktır. Deniz koruma alanları oluşturmak; önemli ve tehlike altındaki türlerin ve yaşam alanlarının, balık üreme alanları ve balık stoklarının korunması kadar yerel ekonomiler için doğayla uyumlu turizm ile alternatif gelir kaynakları yaratmak açısından da çok önemlidir. Deniz koruma alanları biyolojik çeşitliliğin korunması, sürdürülebilir kaynak yönetimi, tehlike altındaki türlerin korunması, kullanıcılar arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesi ve ticari etkinliklerin sürdürülebilir olması için elzemdir. 

WWF-Türkiye Genel Müdürü Dr. Filiz Demirayak; "Dünya üzerinde 200 milyondan fazla insanın yaşamı balık ve balıkçılık endüstrisine yani denizlere bağlıdır. Balık ve diğer deniz ürünleri, dünyada milyarlarca insanın besin kaynağıdır. Her türlü teknolojiye sahipken, bir çok sektörün ve ekonominin bağlı olduğu, besin kaynağımız denizleri daha fazla kirletip, atık boşaltma alanı olarak göremeyiz. Sürdürülebilir olmayan balıkçılık ve avlanma ile balık stoklarını tükettik. Akdeniz’de mavi yüzgeçli orkinos aşırı ve yasadışı avcılık nedeniyle yok olma noktasına geldi. Denizin kralı bu eşsiz canlılar bu şekilde avlanmayı sürdürürsek kısa sürede denizlerimizden yok olacaklar. Hem ekosistemin hem de insanların besin kaynağı ve işi olan balık stoklarının korunması için, ülkemiz denizlerinde yalnızca yüzde bir olan deniz koruma alanlarının artırılmasını istiyoruz." dedi. 

Bilgi için:

Deniz Şilliler Tapan, Basın ve yayın Koordinatörü, dtapan@wwf.org.tr

Tel: 212 528 20 30 

Notlar:

1- ICCAT (Uluslararası Atlantik Orkinoslarını Koruma Komisyonu) Akdeniz’de nesli tükenmeye yüz tutan Doğu Atlantik mavi yüzgeçli orkinosunun soyunun sürdürülebilmesi.için oluşturulmuş ve orkinos balıkçılığı konusunda yasal düzenlemeleri belirleyen uluslararası bir komisyondur. 

2- Özellikle Avrupalı balıkçılar tarafından yasadışı ve kota dışı yapılan büyük miktardaki orkinos avları, özellikle Japonya’da giderek artan sushi talebini karşılamak ve Akdeniz’deki orkinos balığı çiftliklerinin genişletilmesi amacıyla yapılmaktadır. Bilim adamları ve çevrebilimciler, Akdeniz’de mavi yüzgeçli orkinos türünün tükenmesi riskinin büyük olduğu konusunda kırmızı alarma geçmiş, ancak bu uyarı ICCAT tarafından ciddiye alınmamıştı.  

3-Deniz koruma alanları; deniz altı, kıyı ve ilgili kara parçalarından oluşan, sınırları tanımlanmış ve içerdikleri biyolojik değerlerin yasalar tarafından korunduğu bölgelerdir. Deniz koruma alanları dünya denizlerinin %1’inden daha küçük bir alanı kapsamaktadır. 

4- Deniz koruma alanlarının amaçları şunlardır:

• Önemli ve tehlike altındaki  yaşam alanlarının ve türlerin korunması
• Balık üreme alanlarının ve sürülerinin korunması yoluyla, balıkçılık sektörünün geliştirilmesi ve kumbaralık alanların oluşturulması
• Balık stoklarının azalmış olduğu alanlarda üreyen popülasyonların korunması ve bu alanların restorasyonu
• Turizm ve diğer insan etkinliklerinin baskısının azaltılması
• Yerel ekonomilere sorumlu turizm gibi alternatif gelir kaynakları oluşturulması