KuzeyKutbu'nda Çarpıcı Küçülme

Geographical Research Letters (Coğrafi Araştırma Mektupları) dergisinde NASA uydularından gelen görüntülere dayanarak bir makale yayınlandı. Araştırma, 2004 ve 2005 yılları arasında Kuzey Buz Denizi’ndeki buz tabakalarında çarpıcı değişiklikler gerçekleştiğini ortaya çıkardı.

Daimi- yıl boyunca erimeyen- kalın bir buz kütlesinin büyüklüğünde %14 oranında bir azalma kaydedildi. Buz kütlesindeki bu azalmayla, Türkiye’nin yüz ölçümüne eş değer büyüklükte, yaklaşık 730.000 km²lik bir alan kaybı meydana geldi.  Bu durum, Rusya ve Avrupa’nın kuzeyindeki Doğu Kutup Bölgesi’nde kütle kaybına yol açtı. Amerika Kıtası ve Atlantik Okyanus’unun kuzeyini kapsayan Batı Kutup Bölgesi’nde buz kütlelerininde ise artış görüldü.

Her on yılda bir, ortalama olarak %6,4-7,8 arasında azalan buz kütlelerinin bir yıl içinde %14 oranında azalması bilim adamlarının dikkatini çekti. Önceki yıllara oranla 18 kat daha fazla olan alan kaybının sebepleri araştırılıyor.  Bu durumun normal dışı bir rüzgar akımından mı kaynaklandığı, yoksa kutuplardaki erimenin hızında büyük bir değişimin habercisi mi olduğu merak ediliyor. Doğu Kutup Bölgesi’nde 2005 yılında görülen normal dışı rüzgar akımlarının buz kütlelerini doğudan batıya doğru kaydırmış olabileceği düşünülüyor.  Fakat, uzmanlar bu kadar büyük bir buz kütlesinin sadece rüzgarlar tarafından kaydırılabileceğine emin olamıyorlar.  Kütle kaymasının, hava sıcaklığı artışının çarpıcı bir göstergesi de olabileceğini düşünüyorlar.

Kuzey Kutbu, küresel ısınmanın iki katı hızda ısınıyor!

Buz kütleleri, beyaz renkleri nedeniyle güneş ışınlarını yansıtıyorlar.  Yansıyan ışınlar daha koyu renkte olan okyanus tarafından emiliyor, ve okyanus sularının daha çok ısınmasına sebep oluyor.  Isınan okyanus suları buzları eritiyor.  Buz kütleleri azaldıkça dünyamız daha hızlı ısınıyor ve bu durum küresel ısınmanın etkilerini tahmin edilenden çok daha erken yaşayabileceğimiz anlamına geliyor.

Yapılan son araştırmalar, Kuzey Kutbu’nu her yaz kaplayan buz kütlesinin büyüklüğünde ve kalınlığınlığında bir küçülme olduğunu ortaya çıkardı. Son 20-30 yılda yaz aylarındaki buz kütlelerinin önceki dönemlerle karşılaştırıldığında her yıl % 0.7 oranında küçülmüş olduğu göze çarptı.  Uydu cihazları tarafından 2005 yılının Eylül ayında kaydedilen buz örtüsünün kalınlığının, 1978 yılından beri görülen en düşük seviyede olduğu belirtildi.

California’daki NASA Jet Tahriki Laboratuvarı’ndan Son Nghiem liderliğindeki bilim adamları tarafından yapılan son araştırmada, yaz buz örtüsünden farklı olarak daimi buz örtüsünün büyüklüğü ölçüldü. Daimi buz kütlesi, 3 metre kalınlığında olan ve en az bir yaz mevsimi boyunca varlığını koruyabilen, buzulların ana kütlesini oluşturan buz kütlesine deniyor. Mevsimsel buz kütlesi ise, kış mevsiminden sonra yaz güneşiyle eriyen ve daimi buz kütlesinden daha ince bir yapıya sahip buz kütlesi oluyor.

İki buz kütlesi birbirlerine çok benzemekle birlikte, bazı farklılıklar gösteriyor. Bir tatlı su buzu olan daimi buz kütlesinin yüzeyi mevsimsel buza göre çok daha sert oluyor ve içinde daha çok baloncuk bulunuyor.  Araştırmanın liderliğini yapan Dr. Son Nghiem’e göre "Buzullardaki serpintiyi ölçebilen radarlı ölçüm aletleri birbirine çok benzeyen bu iki farklı buz kütlesini ayırt edebiliyor."

Araştırmacılar NASA’nın Quikscat uydusundaki radarlı ölçüm  aletini kullanarak Kuzey Kutup Bölgesi’ndeki daimi ve mevsimsel  buz kütlelerini taradılar, ve Ekim 2004’ten Mart 2006’ya kadar  olan dönemde sabit bir azalma tespit ettiler. Özellikle, kuzey  yarımkürede kış mevsiminin başlangıcı kabul edilen 21 Aralık  tarihli 2004 ve 2005 kayıtları arasında büyük farklılıklar göze  çarptı.  Dr. Nghiem, daha önceki yıllarda da küçük ve bölgesel çaplı değişimler oluştuğunu fakat; 2004-2005 yılları arasında farkedilen değişikliklerin çok daha büyük olduğunu belirtti.

Makalenin orijinaline  BBC News web sitesinden ulaşabilirsiniz.