Konum
Beyşehir Gölü, Anadolu’nun en büyük kapalı havzası olan Konya Havzası’nın güney batısında yer almaktadır. Beyşehir Gölü, Türkiye’nin en büyük tatlı su gölü ve yüzey alanı açısından üçüncü en büyük gölüdür. Göl; doğal güzelliği, zengin biyolojik çeşitliliği ve bulunduğu bölgedeki en büyük tatlı su kaynağı olması nedeniyle ülkemizdeki önemli sulak alanlardan biridir. Beyşehir Gölü, Isparta ve Konya illerinin sınırları içindedir.
Doğal Yapı
Beyşehir Gölü, Konya Kapalı Havzası’nda suyun Tuz Gölü’ne doğru yolculuğunun başladığı alandır. Türkiye’nin en büyük tatlı su gölü olan Beyşehir Gölü, Konya Kapalı Havzası’nın en büyük su kaynağıdır. Birinci Derece Doğal Sit Alanı olan göl; Beyşehir ve Kızıldağ milli parklarını barındırır.
Beyşehir Gölü’nün yüzey alanı, suyun en yüksek olduğu dönemde yaklaşık 73.000 hektardır ve gölün ortalama derinliği beş metredir (en derin yeri 10 metre). Gölde bulunan 33 ada, kışlayan ve üreyen kuşlar açısından oldukça önemlidir.
Göl alanı, 1991 yılında Birinci Derece Doğal Sit Alanı ilan edilmiştir. 1993 yılında göl ve çevresindeki biyolojik çeşitlilik açısından değerli alanlar, Isparta ve Konya illerine bağlı olan Kızıldağ ve Beyşehir milli parkları sınırları içine alınmıştır. Ayrıca göl, suyunun birinci dereceden içme suyu kriterlerine uyması nedeniyle İçme ve Kullanma Suyu Koruma Sahası statüsüne de sahiptir. Beyşehir Gölü, aynı zamanda Önemli Kuş Alanı ve Önemli Bitki Alanı’dır.
Beyşehir Gölü, endemik balık türleri açısından önemlidir. Ancak bu durum 1970’lerde göle sudak (Stizostedion lucioperca) balığının atılması ile değişmiş ve endemik balık türlerinin nesli -gölü besleyen akarsularda rastlananların dışında- tükenmiştir. Günümzde göldeki baskın balık türleri sudak ve sazandır.
Sosyo-Ekonomik Yapı
Göldeki başlıca insan faaliyetleri; balıkçılık, saz kesimi, sulama ve içme suyu teminidir. Gölün ekolojik özellikleri bozuldukça, bu faaliyetler de olumsuz bir biçimde etkilenmektedir. Gölde ticari balıkçılık gelişmiş durumdadır. Yaklaşık 2.000 balıkçı teknesi bulunmaktadır. Gölün belirli bölgelerinde köylüler tarafından saz kesimi yapılmaktadır. Konya’daki Çumra Ovası’na sulama suyu temini dışında, özellikle batı yakasında büyük ölçekli pompa istasyonlarıyla tarım arazilerinin sulanması için su çekilmektedir.
Koruma Çalışmaları
1914 yılında tamamlanan tesislerle Çumra Ovası’nı sulamaya başlayan Çarşamba Çayı, Beyşehir Gölü’nden doğmaktadır. Ancak Konya-Çumra ovasındaki tarım alanlarının sulanması amacıyla aşırı su çekilen Beyşehir Gölü’nde de küçülme ve göldeki balık türlerinde azalma görülmektedir. Çeşitli koruma statülerinin çakışması ve planların uygulanamaması da önemli sorunlardandır. İki farklı milli park için yapılmış Uzun Devreli Gelişme Planları mevcuttur. Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından Çevre Düzeni Planı da yapılmaktadır.
Beyşehir Gölü’nün Konya Havzası’ndaki tek tatlı su kaynağı olması nedeniyle, göle yönelik baskılar gölden su çekilmesiyle ilişkilidir. Başta tarım olmak üzere Konya Ovası’ndaki birçok faaliyet için gölden su çekilmesine 20. yüzyılın ilk yıllarında başlanmıştır. Beyşehir Gölü, günümüzde de havzanın başlıca tatlı su kaynağıdır.
Gölden aşırı su çekilmesi, gölün ekolojik özellikleri üzerinde ardışık ve artan olumsuz etkilere neden olmaktadır. Su seviyesinin azalmasıyla kıyılarda kumullanma ve erozyon, sediman birikimi, sualtı bitkilerinde artış, balıkların yumurtlama alanlarının bozulması gibi etkiler ortaya çıkarmaktadır.
Evsel atık suların göle deşarjı da bir başka tehdittir. Göl çevresindeki yerleşimlerin çoğunun atık suları, herhangi bir arıtmaya tabi tutulmadan göle ulaşmaktadır. Gölün doğu yakasındaki tarım alanlarından gelen drenaj suları da insan faaliyetlerinin göl üzerindeki baskısını artırmaktadır.
WWF-Türkiye, Beyşehir Gölü Alt Havzası’nın öncelikli sorunu olan su dengesi sorununa Konya Havzası ölçeğinde Entegre Havza Yönetimi çerçevesinde çözüm getirmek için çalışmaktadır. WWF-Türkiye; Beyşehir Gölü Alt Havzası’nda yaşanan planlama sorunlarının çözümlenmesi, sürdürülebilir tarım ve balıkçılık uygulamalarının geliştirilmesi ve Beyşehir Gölü Sulak Alan Yönetim Planı’nın uluslararası ölçütlere uygun şekilde ve katılımcı süreçlerle geliştirilmesi sürecini destekleyecektir.
