Tarım, bir bakıma, toprağın kullanımıyla ekin ve çiftlik hayvanları yetiştirilmesi ve üretilmesi için ekosistemin işletilmesidir. Hastalıklar, zararlı otlar ve canlılar nedeniyle ürün kaybını en aza indirmek için; zararlı otların temizlenmesi, biyolojik kontrol, böcek ilaçları gibi birçok yöntem kullanılmakta; farklı teknolojiler sayesinde üretim artırılmaktadır.
Tarımın amacı öncelikle yiyecek ve hammadde gibi tarım ürünlerine olan talebi karşılamaktır. Her ne kadar tarımın asıl amacı değişmediyse de, gereksinimlere yönelik altyapı ve bunun sonucunda doğa, son yıllarda oldukça değişmiştir ve değişmeye devam edecektir. Tarım ürünleri tüketiminin biçimi, gıdaların işlenmesi ve dağıtımı, tarımsal üretime yönelik genetik ve diğer teknolojik gelişmeler, ulusal ve uluslararası tarım politikalarının etkisi, tarım ürünleri piyasalarının küreselleşmesi gibi etkenler, bu değişikliklere neden olmuştur.
Tarımsal üretimde erişilen başarı, yer altı ve yüzey su kaynaklarının kirlenmesinden, hayvan ve bitkilerin yaşam alanlarının kaybolmasına kadar uzanan bir dizi çevresel etkiyi beraberinde getirmiştir.
Tarımsal üretimde yapay gübre ve tarım ilaçlarının hava, su, toprak kirliliğine neden olması, kullanılan kimyasalların besin maddelerine geçmesi, flora ve fauna kaybı ya da azalması, toprak erozyonu, peyzajın bozulması, fosil yakıtların tüketimi gibi çevreyi tehdit eden pek çok unsur karşımıza çıkar.
Son 30 - 40 yılda gelinen nokta, kimyasal ilaçlar vb. kullanılarak yapılan tarımın sürüdürülebilir olmadığını ve artık tarımda yenilik yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Tarım politikalarının sürdürülebilirlik kavramına dayalı olması ve sürdürülebilir bir yol olan organik tarıma yönlendirilmesi gerekmektedir.
Tarımın çevre üzerindeki etkisinin en aza indirilmesi için toprak ve su yönetiminin bir arada ele alınması gerekir. Toprağın organik zenginliği korunmalıdır. Organik madde kaybı; doğal humustaki azotu azaltır, toprağın su tutma kapasitesini düşürür. Böylece toprak, sıkışma ve erozyondan kolaylıkla etkilenir. Toprağa uygulanan yapay gübre hiçbir zaman organik maddelerin yerini tutamaz.
"Organik Tarım" nedir?
Organik tarım sistemi, çağdaş tarım teknolojisinin varlığını yadsımaz. Organik tarım hiçbir kimyasal ilaç ya da gübre kullanılmadan yapılan tarım anlamına da gelmez. Organik tarım, geleneksel tarımla karşılaştırıldığında daha az dış tarımsal girdilerin kullanıldığı, fakat daha çok biyolojik yoğunluğun yer aldığı alternatif bir tarım sistemidir. Organik tarımı her ülke ve hatta her bölge kendi koşullarına (toprak yapısı, iklim vb.) uygun olarak uyarlamalıdır. Organik tarım, her çiftçinin kendi olanaklarından en üst düzeyde yararlanmasını ve en az girdi kullanımını amaçlar. Organik tarımda, tarımsal işletme kendi olanaklarıyla tarımsal etkinliklerini sürdürürken, toprağın yapısı ve su tutma kapasitesinde iyileşme görülür ve doğa korunur.
Neden Organik Tarım?
- Toprak erozyonunu önlemek,
- su kalitesini korumak,
- enerji tasarrufu yapmak,
- kimyasalların insanlar üzerindeki olumsuz etkilerinden korunmak,
- çiftçilerin ve tarımsal işletmelerde çalışan insanların sağlığını korumak,
- küçük çiftçilere yardım etmek,
- ekonomiyi desteklemek,
- daha nitelikli ürün elde etmek,
- gelecek nesilleri korumak için gereklidir.
Türkiye organik tarımla ilk olarak 1980'li yıllarda tanışmış, Avrupa'da etkinlik gösteren yabancı firmalarla bu pazara girmiştir. Bu ülkelerden gelen talepler doğrultusunda tarım ürünlerinin organik olarak üretimi Türkiye'de de başlamıştır. 1992 yılında ETO (Ekolojik Tarım Organizasyonu Derneği) kurulmuştur. T. C. Tarım Bakanlığı Araştırma Planlama Koordinasyon (APK) Kurul Başkanlığı'na bağlı olarak kurulan Ekolojik Tarım Komitesi de Türkiye'de ekolojik tarıma geçiş sürecinin organizasyonuna yönelik çalışmalar yapmaktadır. Bu komitenin üzerinde çalıştığı öncelikli konu, 1994 yılında çıkarılan Bitkisel ve Hayvansal Ürünlerin Ekolojik Metodlarla Üretilmesine İlişkin Yönetmeliğin Revizyonudur.
Siz neler yapabilirsiniz?
Çiftçilere Öneriler:
- Gübrelemede kolay çözünen mineral gübrelerin kullanımından vazgeçip hayvansal gübre, yeşil gübre ya da kompostlama yöntemini kullanın.
- Nöbetleşe olarak toprağı işleyerek toprağın verimliliğini korumayı her zaman ön planda tutun.
- Bitkiyi gübrelemek yerine toprağı gübrelemeyi hedefleyin.
- İlaçlamada kimyasal insektisit, fungusit ve herbisit kullanımından vazgeçin.
- Kimyasal tarım ilaçları yerine bitkinin ve toprağın verimliliğini / direncini artırıcı doğal bitki özlerinden elde edilen ürünleri kullanın.
- Dayanıklı, sağlıklı tohum ve bitki çeşitlerini seçin.
- Yabani ot denetiminde, mekanik yöntemler; temiz tohum, nöbetleşe ve doğru ekim - dikim yöntemlerini kullanın.
- Hastalık ve zararlılara karşı biyolojik denetim yöntemini kullanın.
- Ekinler için zararlı olan böceklerle mücadelede, yararlı böceklerden (predatör) yararlanın.
- Semptom mücadelesi yerine hastalık ve zararlıların çıkış nedenlerini araştırın.
- Erken uyarı teknikleri ve biyo-tuzaklardan yararlanın.
- Çiftlik hayvanlarının sağlığını koruyun, hayvanlarınızı sağlıklı besleyin.
- Ahır koşullarınızı iyileştirin.
- Toprak yapısını iyileştiren ve topraktaki biyolojik yaşamı destekleyen yöntemler izleyin.
- Toprağın üst kısmını bozan ve verimliliği düşüren anız yakma işleminden vazgeçin.
Tüketicilere Öneriler:
- Organik tarımla elde edilen ürünleri seçin. Organik tarımla elde edilen sebzeler diğerlerine göre daha fazla yararlı madde içermektedir.
- Uluslararası sertifikaları olan organik tarım ve hayvancılık ürünlerini tüketerek sürdürülebilir üretimleri destekleyin, organik tarımın yaygınlaşmasına katkıda bulunun.
- Günlük gıdalarınızı seçerken mümkün olduğu kadar yaşadığınız yörede ve bulunduğunuz mevsimde yetişen taze besinleri tercih edin. Bu hem sizin sağlığınız hem de çevre açısından en doğru yaklaşımdır. Doğal koşulları zorlamadan ve değiştirmeden elde edilen ürünlerle beslenerek hem kendinize, hem de çevreye verilen zararın azalmasına katkıda bulunun.
- İşlenmiş, ambalajlanmış gıda satın alırken ya da tüketirken mutlaka üretim-tüketim tarihlerini ve içindekiler bölümünü okuyun. Ürünün içinde bilmediğiniz maddeler varsa mutlaka ne olduklarını araştırın.
