Konum
Çıralı, Antalya’nın 70 km batısında, Kemer İlçesi sınırları içinde yer alan ve beş mahalleden oluşan Ulupınar Köyü’nün en büyük mahallesidir. Antalya Körfezi'nin batısında bir kıyı yerleşimidir. Çıralı, 1930’lu yıllarda kurulmuş, ormanlık ve bataklık olan arazi zaman içinde tarıma uygun hale getirilmiş, buna bağlı olarak konar-göçerlikten yerleşik hayata geçilmiştir. Çıralı, düz topografik yapı üzerine yerleşmiştir. Yörede, tipik Akdeniz iklimi hüküm sürmektedir.
Doğal ve Tarihi Yapı
Çıralı kumsalı yaklaşık 3.2 km uzunluğunda olup genişliği 50-100 m arasında değişir. Kumsal denizden itibaren yumuşak bir eğimle yükselmektedir. Her iki ucu da kayalıklarla sınırlandırılmıştır. Genel olarak ince taneli kum yapısına sahiptir. Deniz çizgisinden hemen sonraki 1-2 m iri kumlu ve çakıllı bir bant yer alsa da kumsalın geri kalan kısmı ince tanelidir. Kumsaldan Olimpos Deresi ve Ulupınar Çayı denize karışmaktadır.
Çıralı’nın hemen yanıbaşındaki Tahtalı Dağı, sahip olduğu flora zenginliği nedeniyle Önemli Bitki Alanı (ÖBA) statüsündedir.
Çıralı kumsalı, Caretta caretta türü deniz kaplumbağasının yuvalama kumsalıdır. Çıralı, Caretta caretta’nın yanı sıra çok sayıda hayvan ve bitki türüne de ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca Çıralı’nın Olimpos Harabeleri ile birleştiği güney kesimdeki küçük bir alan Birinci ve İkinci Derece Arkeolojik Sit, kıyı kesimi ile kumsal Birinci Derece Doğal Sit, iç kesimler ise Üçüncü Derece Doğal Sit kapsamında yer almaktadır. Çıralı, Olimpos-Beydağları Sahil Milli Parkı Sınırları içerisinde yer almaktadır.
Kıyı kuşağı, kıyı kordonu, kıyı ovası, kıyı kuşağını çevreleyen dağlık alan, Ulupınar Çayı Vadisi, eko-turizme uygun yürüyüş güzergahları gibi jeolojik oluşumları ile de Çıralı özel bir doğa parçasıdır.
Sosyo-Ekonomik Yapı
Kırsal yerleşim niteliğine sahip olan Çıralı yaklaşık 24 ha’lık bir alana yayılmıştır. Kumsalın bitiminde yer alan restoranlar ile pansiyonlar, yaklaşık 2 km uzunluğunda ve 100 m genişliğindeki bir alanda yer almakta olup bu alanın büyüklüğü yaklaşık 17.5 ha civarındadır. Çıralı’da, mevsime bağlı olarak nüfus 500 ile 550 arasında değişim göstermektedir, yerleşim merkezindeki yapı sayısı ise 260 kadardır. Ekonomik faaliyet olarak küçük ölçekli turizm ve tarım çalışmalarının sürdürüldüğü Çıralı’da en önemli sorun kaçak yapılaşmadır.
Koruma Çalışmaları
Haziran 1998’de, Avrupa Birliği LIFE Programı’ndan sağlanan finansal destekle yürütülmekte olan Türkiye’de Kıyı Yönetimi ve Turizm Projesi: Çıralı Örneği kapsamında, alanda planlama yetkisine sahip kurum olan Turizm Bakanlığı tarafından “Çıralı Koruma Amaçlı İmar Planı”nın yaptırılması için ilk defa bir sivil toplum kuruluşu görevlendirilmiş ve bir yetki almıştır. Çıralı Koruma Amaçlı İmar Planı’nın amacı, kaçak yapılaşmanın önlenmesi ve altyapı sorunlarının çözümlenmesidir. Plan çalışmaları, bu konuda uzman bir şirkete tamamlattırılarak Çıralı Koruma Amaçlı İmar Planı Raporu ve ilgili paftalar (1/25000 ve 1/5000), Turizm Bakanlığı, Yatırımlar Genel Müdürlüğü’ne iletilmiştir.
Çıralı Koruma Amaçlı İmar Planı, tüm aşamalarında ilgili merkezi ve yerel otoritelerin temsilcilerinin onayı alınarak hazırlanmış ve üzerinde tüm tarafların olumlu görüş bildirmiş olduğu örnek bir plandır.
20 Nisan 2000’de Çıralı Koruma Amaçlı İmar Planı Raporu ve ilgili paftalar (1/25000 ve 1/5000) alanda planlama yetkisine sahip kurum olan Turizm Bakanlığı, Yatırımlar Genel Müdürlüğü’ne teslim edilmiştir.
18 Temmuz 2000’de hazırlanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planları, Turizm Bakanlığı tarafından Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nca görüşülmek üzere gönderilmiş, Kurul kararı ile planlar küçük düzeltmelerle uygun görülerek 18 Ağustos 2000 tarihinde Turizm Bakanlığı’na gönderilmiştir.
02 Ocak 2001’de Turizm Bakanlığı’nca uygun görülen planlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’na gönderilmiştir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca planlar 10 aylık bir süreç sonunda Ekim 2001’de Orman Bakanlığı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Antalya Bayındırlık İl Müdürlüğü’ne görüşe sunulmuştur.
27 Mart 2002’de ilgili kurum görüşleri tamamlanmıştır.
06 Haziran 2002’de kurumlardan alınan görüşler sonucunda Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, planın 10 Ağustos 2001’de yayımlanmış olan “Tarım Arazilerinin Korunmasına ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında yeniden değerlendirilerek gönderilmesini istemiştir.
Planların tamamlanarak teslimi ile, değişikliğin istendiği Yönetmelik yayın tarihi arasında 16 aylık bir süre bulunmaktadır. Plan, uzun bir süre Kültür ve Turizm Bakanlığı’nda bu konuda bir gelişme ve son onayı bekledikten sonra 6 Temmuz 2006 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda Çıralı’da yapılan bir Çalışma Toplantısı ile konu yeniden gündeme gelmiştir. Toplantıya, ilgili kurum ve kuruluş temsilcileri ile yöreden çok sayıda kişi katılım sağlamış ve planla ilgili teknik detaylar karşılıklı olarak tartışılmıştır.
Çıralı Koruma Amaçlı İmar Planı’nın en kısa sürede ilgili merkezi yönetim tarafından onaylanarak hayata geçirilmesi beklenmektedir. Plan, Çıralı gibi henüz doğası bozulmamış ve küçük ölçekli turizm aktivitelerinin önemli bir gelir kaynağı olduğu alanlarda uygulanabilecek örnek bir plandır. Alandaki kaçak yapılaşmanın önlenmesi ve alanın korunarak kullanılmasını sağlamak amacıyla yerel halk ve yönetimlerin de görüşleri alınarak, çok taraflı katılımla, konusunda uzman bir ekip tarafından hazırlanmıştır. Kabulü sonunda uygulamalar, ilgili merkezi ve yerel yönetimlerin işbirliğiyle sürdürülecektir. Ayrıca alanda koruma-kullanma dengesinin yerel ölçekte sağlanmasına örnek aktiviteler oluşturmak amacıyla 2001 yılında bir kooperatif kurulmuştur. Kooperatifin kuruluş aşamasında WWF Türkiye ve Güney Antalya Turizmi Geliştirme ve Altyapı İşletme Birliği (GATAB) etkin rol almıştır. Alanda korumaya yönelik değişik aktiviteler WWF Türkiye ve GEF-SGP’nin destekleriyle kooperatif tarafından yürütülmüştür.
