Konum
Konya Kapalı Havzası Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer almaktadır. Türkiye'nin toplam alanının %7'sine denk gelen 50,000 km2' lik bir alanı kaplamaktadır. Buzul doneminde Avrupa'nin büyük kısmı buzullar ile kaplıyken Anadolu'da yağışlı bir dönem vardı ve bu nedenle bugünkü Konya Kapalı Havzası’nı kaplayan büyük bir göl oluşmuştu. Bu göl yaklaşık 10.000 yıl once buzul donemi bitip sicak bir iklime gecildiginde yavaş yavaş küçülmeye başladı ve sonunda kurudu. Buradaki tortuların büyük kısmı eski göle aittir. Günümüzde havzayı çevreleyen kum ocakları ile karakterize edilen bu tortullarin üstünde yer alan geniş birikinti yelpazeleri ise göl çekildikten sonra buraya akan akarsularin getirip biriktirdiği alüvyal materyal ile meydana gelmistir. Bugün, düz bir ova (900-1050m arasında bir yükseklik) havzanın çoğunu kaplamaktadır ve “İç Anadolu Platosu”nun ana bölümünü oluşturur. Yetersiz drenajın bir sonucu olarak toprakları genellikle tuzludur. Ova, havzanın yukarı su tutma havzası oluşturan kireç taşıyla ve volkanik dağlık alanlarla (3534 metreye varan yüksekliklerle) kaplıdır. Aynı dağlar denize drenajı da önler ve etkin olarak Türkiye'nin en büyük havzasını oluştururlar. Havzadaki su sabit su, bataklık ya da yarı bataklıklarda son bulur. Bu geniş alanda bir nehrin yokluğu, az miktarda yağış alması ve yüksek buharlaşma oranları, havzalarda nadir rastlanan olumlu bir su dengesi yaratmıştır.
Konya Konya Kapalı Havzası'nda yaklaşık 3 milyon kişi yaşamaktadır. Bunun %45'i kırsal alanlarda, %55'i kentsel alanlardadır. Havza genelinde, kırsal alanlarda nüfus giderek azaldığı kentsel alanlardaysa arttığı gözlenmektedir. Havzada Konya, Aksaray, Karaman, Isparta, Niğde, Ankara, Nevşehir, Antalya il merkezlerine bağlı merkezler dahil 39 ilçe bulunmaktadır.
 - Konya Kapalı Havzası
Doğal Yapı
Konya Kapalı Havzası, özellikle sulakalanları, çok geniş tuz stepleri (Türkiye'deki en büyük ve en temiz) ve fauna ve florasının çeşitliliği bakımından Türkiye ve dünyada doğa koruma için çok büyük önem taşımaktadır, Havzanın içinde 11 Önemli Kuş Alanı (ÖKA) bulunmaktadır. Ayrıca yüzbinlerce hektarlık alanı kapsayan 8 Önemli Bitki Alanı da havza içindedir. Havza, İç Anadolu'nun eşsiz tuz gölleriyle ilişkilendirilen, mevsimsel olarak su basar çayırlar, tuzlu bozkırlar, hafif tuzlu Juncus sazlığı ve daha kuru Artemisia-Camphorosma bozkır otlaklarını da içine alan çok çeşitli bitki örtüsü türlerine sahiptir. Alanda aynı zamanda CITES ve Bern Sözleşmeleri’nin eklerinde listelenmiş olan kardelen, bazı orkide türleri ve Kilikya siklameninin de aralarında olduğu çeşitli ender türler bulunmaktadır.
Havza’nın üst kısımlarında(Toros, Sultan ve the Anamas dağlarının içinde bulunduğu) Anadolu Yaban Koyunu, kahverengi ayı, çakal, vaşak ve kurt gibi nesli tehlike altında birçok memeli türüne de ev sahipliği yapmaktadır.
Kültür Bakanlığı'nın 11 Önemli Kuş Alanı'ndan 9'una SIT statüsü verdiği 1992 yılından beri Konya Havzası'nda korunan alanların sayısı fark edilir biçimde artmıştır. Buna ek olarak 5,000 km2 lik bir alan, Özel Koruma Alanı yetkisi altında Özel Koruma Alanı ilan edilmiştir.
Konya Havzası'ndaki Sulakalanlar & GöllerKonya Havzası'ndaki Sulakalanlar | Orjinal boyutu* | Özelliği | Koruma Statüsü | Samsam Gölü | 830 ha | Hafif tuzlu | SIT (1992) | Kozanli Gölü | 650 ha | tatlısu, sazlık | SIT (1996) | Kulu Gölü | 860 ha | Hafif tuzlu | SIT (1992) | Eregli Sazlığı | 37,000 ha | tatlısu, sazlık | SIT (1992), Doğa Rezervi (6,787 ha) | Esmekaya Sazlığı | 11,250 ha | Tatlısu ve tuz gölleri, sazlık | SIT (1992), Permanent Wildlife Reserve (4,500 ha) | Beysehir Gölü | 73,000 ha | Tatlısu gölü | SIT (1988/91), Beysehir Milli Parkı (88,750 ha), Kizildag Milli Parkı (59,400 ha), İçme Suyu Rezervi | Sugla Gölü | 16,500 ha | Tatlısu gölü | - | Hotamis Sazlığı | 16,500 ha | tatlısu, küçük tuz gölü | SIT (1992) | Bolluk Gölü | 1,100 ha | Tuz gölü,tuzlalar | SIT (1992) | Tersakan Gölü | 6,400 ha | Tuz gölü, tuzlalar | SIT (1992) | Tuz Gölü | 260,000 ha | Tuz gölü, bozkır | SIT (1992), Özel Koruma Alanı (5,000 km2) |
* Bunlar sulakalanların orijinal boyutlarıdır. Sulama projeleri ve tarım için yapılan ıslah değişikliklerini dikkate almaz. (Kaynak: Magnin & Yarar, 1997)
Sosyo-ekonomik yapı
Konya Havzası'nda, %45'I kırsal kesimde (azalmaktadır), %55'ı kentlerde (artmaktadır) olmak üzere yaklaşık üç milyon insan yaşamaktadır. Konya ve Aksaray civarındaki ana endüstri kolları arasında süt çiftlikleri, bakır ve alüminyum madenleri, deri işleme tesisleri ve gıda işleme endüstrileri yer almaktadır. Tarım açısından bakıldığında (sulama yapılan tarımın yanı sıra kuru toprak tarımı), havza Türkiye'nin tahıldan elde ettiği toplam gelirin %9,2'sini, baklagillerin % 6,2'sini ve şeker pancarının da dahil olduğu endüstriyel mahsullerin% 8,5'ini sağlamaktadır, Hayvancılık (genellikle koyun ve keçilerin aşırı otlatılması) havza genelinde yaygın olarak yapılmaktadır. Sazlık hasatı en az 4 köydeki temel ekonomik etkinliktir ve yöre halkının 1200 kişisi de balıkçılıkla (çoğunlukla Beysehir Gölü'nde) uğraşmaktadır. Tuz Gölü civarında tuz endüstrisi (devletin sahip olduğu) yılda 750,000 ton tuz üretimektedir ve bu Türkiye'nin toplam tuz üretiminin % 55'ine eşittir.
|
