Baska Salda Yok! | WWF

NE ARAMAK İSTERSİNİZ.

Başka Salda Yok!

© Payyu

Salda Gölü ve çevresindeki yapılaşma baskısının doğru yönetilmesi son günlerde ülkemizin en sıcak tartışma konularından biri haline gelmiş durumda. Tartışmalar, dünyada sadece iki örneği olan, ülkemizde ise benzeri bulunmayan bu eşsiz göl ekosistemi üzerinde artan insan baskısının engellenmesi için acil önlemler alınmasının bir zorunluluk haline geldiğini gösteriyor. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN)’ in hazırladığı “Korunan Alanlarda Turizm ve Ziyaretçi Yönetimi Kılavuzu” (2018), bu tür koruma önceliği yüksek alanlarda turizm ve rekreasyon faaliyetlerinin, alanın taşıma kapasitesi sınırları içinde yönetilmesi konusunda izlenmesi gereken ilkeleri ortaya koyuyor. Başta korunan alanlarımızın yönetiminden sorumlu bir kamu idaresi olan Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün de üyesi bulunduğu IUCN uzmanları tarafından hazırlanan kılavuzda da altının çizildiği üzere korunan alanlarda herhangi bir turizm faaliyetinin hayata geçirilmesinden önce atılması gereken ilk adım, alandaki doğal değerlerin potansiyel ve güncel durumunun bütünsel bir yaklaşımla araştırılmasıdır.  Daha sonra, söz konusu araştırmaya dayanan bir korunan alan yönetim planı hazırlanmalı ve bu plan kapsamında korunan alanın yönetim hedefleri belirlenmeli; bu hedeflere hizmet edecek bir turizm planı ortaya konulmalıdır. Başka örnekleri pek az olan eşsiz ekosistemlerin kâğıt üzerinde değil gerçek anlamda etkin bir şekilde korunabilmesi için alandaki turizm aktiviteleri kesin çizgilerle sınırlandırılmalıdır.
Salda Gölü gibi, uluslararası kriterlere göre “Önemli Bitki Alanı” (ÖBA) ve Önemli Kuş Alanı (ÖKA) olarak kabul edilen, hassas ve kırılgan bir ekosistem söz konusu olduğunda, öncelikle alana insan girişinin sınırlandırılıp bütüncül bir ekolojik araştırmanın ivedilikle hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bugüne kadar yapılan araştırmalardan ortaya çıkan sonuçlara göre eşsiz ekolojik değerleriyle bir yasal koruma statüsüne sahip bu tür özel alanlarda yönetim önceliği “mutlak doğa koruma” olmalıdır. Yine IUCN’in korunan alanlar için belirlediği I. Kategori olan Mutlak Koruma (Strict Nature Reserve) statüsü ile korunmalı ve sadece bilimsel ve eğitim amaçlı kısıtlı bireysel ziyaretlere açık olacak şekilde, ticari ve rekreasyonel amaçlar dışında yönetilmelidir.  Alana günlük giriş yapabilecek ziyaretçi sayısı için belirli kotalar belirlenmeli ve izin verilecek faaliyetler katı kurallarla sınırlandırılmalıdır. Söz konusu faaliyetler, “mutlak koruma zonu”nda sadece bilimsel araştırmalardan; bu zonun etrafındaki gölün etki alanında ise bilimsel ve eğitsel çalışmalara destek sağlayacak küçük ölçekli ekoturizm aktivitelerinden oluşabilir (kuş gözlemciliği, botanik turları, entomoloji, jeoloji, vb). Bu etkinlikler, belirlenmiş alanlar ve basit patikalar üzerinde uzman rehberlerin gözetiminde eşliğinde gerçekleştirilebilmelidir. Bir tampon bölge niteliğindeki bu etki alanında göl sularının insan faaliyetleri sonucu herhangi bir organik ya da sentetik madde ile kirlenmesini önlemeye yönelik arazi kullanım kararları hayata geçirilmelidir.
Bir ÖÇKB (Özel Çevre Koruma Bölgesi) olarak henüz bir yönetim planına sahip olmayan alanda gündeme getirilen ve ihaleye açılan millet bahçesi yaklaşımı, alandaki mevcut insan etkisini azaltmayacağı ya da buna karşı korumayacağı gibi, gerek insan sayısı ve gerekse, kafe, piknik, çocuk oyun alanı, otopark ve benzeri kullanım biçimleri, getireceği yapılaşma yoğunluğu ve atıklarla, daha fazla insanın çevresel etkisi daha yüksek bir biçimde alanda yoğunlaşmasına neden olacaktır.  Bu sebeple inşası düşünülen, yalnız beşeri ihtiyaçlara odaklı yapıların, gölün etki alanından tamamen uzaklaştırılması sağlanmalıdır. Millet Bahçelerinin insanlara sunacağı rekreasyonel hizmetler, Salda ve benzeri önemli ve tescilli doğa alanları yerine, kentler içerisinde veya yakın çevresinde ekolojik değeri görece düşük açık alanlarda sunulabilir ya da bu amaçla yeni yeşil alanlar oluşturulabilir. Ancak Salda Gölü ve benzeri sıra dışı alanlarda öncelik doğa koruma olmalı ve en az insan müdahalesiyle alanın en etkin şekilde korunması sağlanmalıdır.
EK 1: Salda Gölü ÖBA / Eki indirmek için TIKLAYINIZ.
EK 2: Korunan Alanlarda Doğa Turizmi Yaklaşımlarına Dünyadan Örnekler/ Eki indirmek için TIKLAYINIZ.